‘The Killing of a Sacred Deer’

The Killing of a Sacred Deer, gebaseerd op de mythe van Iphigenia, is het nieuwste werk van regisseur Yorgos Lanthimos. Zijn vorige film was de bizarre creatie The Lobster, dat in 2015 al een directe weergave van een dystopische autoritaire samenleving neerzette waarin de overheid volledige controle uitoefent op romantische relaties door singles in een hotel te stoppen en hen in dieren te veranderen wanneer er binnen bepaalde tijd geen partner wordt gevonden. Autoriteit is een element dat ook voorkomt in The Killing of a Sacred Deer, maar komt in deze film op een meer subtiele manier tot uiting. Door ongelukkige omstandigheden ontstaat een vriendschappelijke band tussen cardioloog Steven en de zoon van een gestorven patiënt, de 16-jarige Martin. Waar de relatie tussen de twee op is gebaseerd, wordt aanvankelijk niet echt duidelijk, maar de ontwikkeling ervan, waarbij beide worden betrokken bij elkaars gezinsleven thuis, verloopt vrij snel. Tot er een punt wordt bereikt dat de grenzen van een vriendschappelijke interactie overschrijdt, en het daadwerkelijke motief achter de interactie wordt onthuld, waarbij wraak en restitutie een grote rol spelen.

Lanthimos speelt vaker met bepaalde elementen die afwijken van een realistische vertolking van onze wereld, maar de absurditeit van de situaties die hij schetst overschaduwt niet. Ze blijven stilletjes op de achtergrond en worden niet bevraagd door de personages; er wordt enkel naar gehandeld. Ook als kijker is het belangrijk de zoektocht naar een rationele verklaring los te laten, want die komt niet. Als je dit accepteert bieden de films van Lanthimos juist een interessante kijk op hoe de het menselijk handelen gestuurd wordt in een verscheidenheid aan situaties, waarbij essentiële zwaktes vaak winnen van normen en waarde, en waar dus ook autoriteit in verschillende vormen invloed kan hebben.

Martin, fantastisch gespeeld door Barry Keoghan, is degene die de absurditeit in de hand heeft en stuurt in deze film. Het is dan ook hierin dat hij een autoritaire positie inneemt tegenover Steven en zijn gezin. Waar Steven in het begin de ontbrekende vaderrol voor Martin lijkt in te vullen, weet Martin de macht vrij plotseling naar zich toe te trekken door een gevaarlijke invloed uit te oefenen op het gezin van Steven. Het ideaalbeeld van het Amerikaanse gezin dat zorgvuldig wordt geconstrueerd door Steven, zijn vrouw en twee kinderen, met name door zeer oppervlakkige en materialistische verbeeldingen van perfectie, wordt door de naargeestige omstandigheden langzaam afgebroken tot zijn essentie, waarbij familie liefde voort blijft bestaan, maar de menselijke gebreken die aan het begin zorgvuldig worden weggestopt voorzichtig aan de oppervlakte komen.

Een belangrijk onderdeel van de gehele sfeer die de film uitstraalt wordt ingenomen door de statische, monotone dialogen waarbij oppervlakkige thema’s vaak centraal staan. De spanning wordt erdoor opgebouwd omdat elke uiting die afwijkt van dit sociale script een plotselinge wending kan geven in de situatie, bijvoorbeeld wanneer Martin afwijkt van zijn wat klunzige maar charmante trekjes om het door hem bepaalde lot van Steven en zijn familie aan te kondigen. Scenes waarbij de kinderen zich met verlamde benen op hun armen rond het huis en van trappen af bewegen lijken regelrecht uit een horrorfilm te komen, maar worden vrij droog vertoont waarbij de absurdistische sfeer van de film juist weer wordt benadrukt. Daarbij wisselen kille ziekenhuiskamers zich af met een tot de puntjes afgewerkt huis uit een Amerikaanse suburb waarbij elk meubel of kunstwerk zijn rol lijkt te spelen.

Ik wil niet te veel van het verhaal weggeven, omdat het zich juist op briljante wijze stap voor stap aan de kijker onthult. Wel is het interessant op de hoogte te zijn van de mythe van Iphigenia, waarbij koning Agamemnon zijn dochter wilde offeren omdat hij de heilige hinde van Artemis had gedood. Dit is dan ook waar de film zijn titel vandaan haalt, en waar inspiratie uit is gehaald voor de film. Wel een waarschuwing: de film is niet erg gepast voor hen die niet goed tegen een schokkend eind kunnen. Lanthimos vreest namelijk niet om de grenzen op te zoeken, en daar stiekem nog een stukje voorbij te gaan. Voor fans van thrillers zoals ik is het dus wel echt een aanrader. Ik heb er een laatste favoriet van 2017 bij.

Rowan Stol

Tekst

Laurie Zantinge

Beeld

Leave a Reply