Raving Iran als een tijdsdocument van have not

Raving Iran (2016, Zwitserland), geregisseerd door Regina Meures heeft op zowel het filmfestival Kitzbühel als het Zurich filmfestival de prijs voor beste documentaire in de wacht gesleept.

De term ‘millennial’ heeft de connotatie van rijke, hoogopgeleide, verwende twintig- of dertiger – de generatie die haar vormende jaren rondom, of na de eeuwwisseling heeft meegemaakt, veelal vrij van (grote) politieke strijd, oorlog en ellende. De millennials zouden niet, zoals voorgaande generaties zich graag beklagen, weten wat het betekent om hard te werken, en in overgrote mate profiteren van de diensten en mogelijkheden van de samenleving zoals haar voorgangers haar aan de nieuwe generatie achtergelaten hebben. Deze uitgave van Sociologisch Mokum zal ongetwijfeld vol staan met voorbeelden en duiding van dergelijk soort. Het moet echter gezegd worden dat bovenstaande beschrijving veelal een eurocentrisch beeld van ‘de millennial’ schetst, maar onverlet laat dat de wind die in de zeilen van de westerse millennial blaast misschien niet haar weerslag vindt onder leeftijdsgenoten in minder bevoorrechte delen van de wereld.

Enter Raving Iran. Als er een medium geschikt is om een wereld te schetsen die nooit de onze is of zal zijn, dan is het wel de documentaire. Raving Iran (2016) vertelt het verhaal van Arash en Anoosh, twee Iranese twintigers en DJ’s, die tegen alle stroom in hun passie naleven: het draaien van techno in de orthodoxe Islamitische Republiek Iran. Het verhaal van de twee zou de moeite van het filmen niet waard zijn als iets schijnbaar simpels als het draaien van elektronische muziek niet, op z’n zachtst gezegd, een rocky road zou zijn. Techno, als bakermat van de westerse jongerencultuur, wordt namelijk niet gewaardeerd in Iran. Want te Westers. Want niet Islamitisch. Terwijl wij hier in Amsterdam onze hoge cultuur aan het belichamen zijn door te dansen op Altin Gün, is het voor de twee DJ’s hoogst gevaarlijk om het even welke westerse technoplaat te kopen, laat staan een feest te organiseren. Dit laatste, zoals de naam doet vermoeden, is wat de twee van de straat houdt, of beter gezegd, kilometers diep de woestijn in stuurt. Het organiseren van dergelijke feesten is namelijk hoogst illegaal, en verre van simpel. Een van de twee heeft eerder een gevangenisstraf uitgezeten, hetgeen hem er niet van weerhoudt verder te gaan doen met waar hij van houdt. Zelfs iets relatief simpels als het huren van geluid of het drukken van promotiemateriaal blijkt hoogst ingewikkeld. De documentaire kan daarom gezien worden als een uiterst politiek pamflet dat het lot beschrijft van een groep jongeren die weliswaar in het bezit is van een internetverbinding en niet wereldvreemd is, maar wel wordt afgestraft bij het minste of geringste lopen uit de maat. Zo durft geen platenzaak het aan hun demotape te verkopen, maar blijkt er wel een heuse onder-de-toonbankverkoop van illegale, Westerse muziek te zijn, waarbij andere ‘kuisere’ albumhoezen gebruikt worden om de illegale handel te verbloemen. Het drukken van promotiemateriaal blijkt bemoeilijkt door de benodigde keuring vooraf door een overheidsinstantie, welke checkt of het te printen materiaal wel ‘kuis’ genoeg is om te printen, en strookt met het Iraanse gedachtengoed. Saillant detail: het meisje dat de taak draagt het printbewijs te verstrekking, keurig in hijaab, wekt de suggestie even weinig te snappen van het gangbare overheidsbeleid dat zij dient uit te voeren, wanneer ze de jongens moet weigeren een bewijs tot printen te verstrekken.

Hoewel Raving Iran, arguably, een westerse kijk biedt op het leven van Iraanse jongeren – ‘kijk eens hoe weinig ze mogen!’ – is de documentaire naar mijn mening tevens een verkapt tijdsbeeld. Een tijdsbeeld van een groep jongeren waar wij ons hier niet of nauwelijks in kunnen herkennen. De protagonisten Arash en Anoosh gaan tegen elke zinnelijke reflectie in om een leven te kunnen leven dat, hoewel daar verboden, hier dagelijkse praktijk is: het vieren van een feestje. Hoewel de documentaire nauwelijks een plot heeft – hetgeen ook critici opgevallen is – is het een toonbeeld van slow tv, zoals de Britten dat goed kunnen. Meer dan slechts een verhaal schetst regisseur Regina Meures met haar Raving Iran een sfeer, die temeer blijkt uit het feit dat het leeuwendeel van de documentaire gefilmd is met verborgen camera en telefoons. Mocht je ooit een uur over hebben, kijk dan Raving Iran, en zie eens een ánder beeld van de millennial, hij die níet alles al heeft.

Joey de Gruijl

Tekst

Laurie Zantinge

Beeld

Leave a Reply