De nacht verhult en maakt mogelijk: Een bespreking van Haruki Murakami’s After Dark

23:54

Wat we zien is een student in de hoofdstad, starend naar een wit scherm op zijn laptop. De deadline is officieel over zes minuten. Dit weten we, ook al is het niet te zien aan de houding van de student.

00:38

De student heeft nog maar drie zinnen getypt terwijl de deadline al is verstreken. In de ijdele hoop dat inleveren in de ochtend nog als “op tijd” mag gelden typt de student door.

01:02

De grote stad na zonsondergang is het podium voor Haruki Murakami’s After Dark, waar in één nacht de levens van zeven totaal verschillende Japanners door elkaar komen te lopen. Alles kan in de grote stad, waar iedereen een atoom is – en je nooit zeker weet welke ICTmedewerker ‘s nachts prostituees mishandelt en dit declareert als overwerk.

02:11

De student, hopend op inspiratie, trekt een jas aan en stapt naar buiten; de duistere stad in. Rond deze tijd functioneert de stad volgens andere normen, ze bedient een ander soort mens. Misschien komt de student daar wel een paar van tegen. Zover niets van dit alles; het is een doordeweekse nacht en sommige steden slapen dan wel.

02:34

De nacht speelt de grootste rol in After Dark; als een deken die afgeworpen wordt zodra de zon ondergaat, zo laat Murakami een beeld van Tokyo zien dat zowel vervreemdend als bekend is. De personages in het boek vluchten ‘s nachts uit het leven van overdag, vullen de nacht met alles waar ze overdag geen tijd voor hebben, beginnen juist aan hun reguliere werk – werk dat liever niet door het daglicht gezien wordt, of misbruiken juist het snijvlak van hun dagelijks bestaan en de mogelijkheid die de anonimiteit van de nacht biedt. Voor Murakami is het duidelijk; in het donker komen de freaks naar buiten, hoewel ze allen op een andere manier een freak zijn zoeken ze allen hun heil in de nacht. Ware emancipatie gebeurt in het donker, in de veiligheid van anonimiteit.

03:28

De student loopt door de natte stad. Op straat is het rustig, op een groepje toeristen na is er niemand. Tokyo zou rond deze tijd gonzen, pulseren, en gevuld zijn met scherp neon licht – tenminste als Murakami te geloven is.

03:51

De nacht die een anonieme veiligheid biedt aan hen die door het daglicht niet gezien kunnen worden verhult ook een keerzijde. De nacht bedekt iedereen met zoete anonimiteit. Ook zij die geen geborgenheid en geen onskentons zoeken worden bedekt met de mantel van de nacht, ook al voelen zij zich net zo thuis in het leven van overdag. Juist hier schuilt de dubbelzijdigheid van de nacht. Zij die de veiligheid van het duister minnen zullen niets doen om die te schaden. Zij die in het daglicht gezien mogen worden biedt de nacht enkel een extraatje; een uitstapje naar grotere vrijheid om daarna weer goed te gedijen bij de statusquo van het daglicht. Voor zij die ook het daglicht kunnen verdragen staat niets op het spel. Voor hen is de nacht enkel een spel.

04:33

De student keert zich huiswaarts, de nachtwandeling heeft lang genoeg geduurd en niet genoeg opgeleverd. Amsterdam is toch niet zo’n spannende wereldstad, tenminste niet zo spannend als Murakami’s Tokyo.

05:47

Het zijn dus juist de personen die niet direct afhankelijk zijn van de nacht voor hun vrijheid die ‘s nachts gevaarlijk kunnen worden, en zij die zich enkel ‘s nachts roeren zullen wel twee keer nadenken over hun acties en de veiligheid van de nacht willen beschermen in plaats van deze te misbruiken. Vandaar dat de werknemers van een love hotel zich ontfermen over een mishandelde prostituee, en samen werken met de Yakuza om haar mishandelaar op te sporen. Haar mishandelaar zit tegen die tijd al weer veilig bij zijn gezin in de suburbs; want hij kan het daglicht wel verdragen.

06:38

De student is weer bijna thuis aangekomen. De zon komt langzaam op en de vroegste mensen zijn al weer op straat, het zal niet lang duren voor de stad weer wakker is. Wat zou er deze nacht gebeurd zijn zonder dat de student daar weet van heeft gehad – aangezien het werkelijke nachtleven zich niet zomaar aan elke nachtwandelaar toont? De nacht weet wel beter; de student weet echter nog niets van wat de nacht in houdt.

Yoren Lausberg

Tekst

Rosa van Triest

Beeld

Leave a Reply